وب فارسی با بیش از ۳۰ میلیون کاربر، هنوز هم یک وب آماتور و تازه کار به شمار می رود. عدم آگاهی قشر عام و مقاومت مردم در برابر تغییرات از دلایل عمده ی این امر است. عدم وجود وبسایت های بزرگ و مورد اعتماد عموم مردم، باعث شده است همگان وب را به عنوان یک تفریحگاه بشناسند. همان طوری که اغلب افراد قدیمی لفظ بازی کردن را برای کار با اینترنت و کامپیوتر به کار می برند. باورها وعدم آگاهی از یک سو و ندانم کاری، کم تجربگی و بی قانونی در عرصه ی وب از سوی دیگر باعث شده است تا عموماً نتوان به وب و اینترنت به عنوان منبع درآمد و کسب وکار نگاه کرد. با این وجود در سال های اخیر با ورود دولت به عرصه ی تجارت الکترونیک و مجبور کردن مردم به استفاده از اینترنت در امور واجب روزمره مانند یارانه ها، کارت سوخت، اطلاعات کارمندی، ثبت نام آزمون ها و استخدام ها تا حدی به وب چهره و شخصیت رسمی بخشیده است. اگر به دنبال مدل های کسب و کار در وب جهان باشیم می توانیم به مستندات خوب و کاملی دست یافت؛ صد البته با مثال های واقعی و عملیاتی، که برای صاحبان صنایع سودهای کلانی به ارمغان آورده است. ولی در ایران و در حوزه ی وب فارسی یافتن مستنداتی در این باره تا حد زیادی ناممکن است!

مدل های کسب و کار روی وب از دیدگاه نظریه پردازان مختلف شامل دسته های مختلفی است. به دلیل عدم بومی سازی و تفاوت های عمده ی وب فارسی با سیر تحول وب جهانی غالب این دسته بندی ها در کشور ما چندان صدق نمی کنند. اما می توان به عناوینی مانند …
•    Affiliate Model
یکی از رایج ترین مدل های کسب و کار در وب فارسی است. هر چند کلیات این مدل در ایران رعایت می شود اما تا حدودی توسط صاحبان وب فارسی چکش کاری شده است. عموماً وب سایت های ایرانی به تامین محتوای پرطرفدار می پردازند، مانند دانلود فیلم، کارتون یا اخبار زرد و جذاب. سپس بعد از بالا بردن بازدید خود اقدام به تبلیغات بنری و متنی می کنند. در غالب موارد این بنرها و تبلیغات توسط شبکه های تبلیغ داخلی تامین و مشخص می شود. در سایر موارد به طور غیر رسمی و به اصطلاح با مذاکره با مدیران سایت ها این تبلیغات در وب سایت ها به نمایش در می آید. در چند سال اخیر با ظهور مافیای وب تهران این جریان مسیر متفاوتی نیز اختیار کرده است، یعنی اعضای این خانواده ی مافیایی به طور غیر رسمی اقدام به تبلیغات یکدیگر می کنند. برخی دیگر با استفاده از بازدید بالای خود دوباره از این مدل کسب و کار بهره می برند. یعنی با توجه به آمار بازدید بالای خود اقدام به نمایش تبلیغات می کنند. درآمد حاصل از این روش به صورت نقدی و مستقیم بوده و در مواقع بسیار نادری به صورت درصد فروش و پورسانت است. یعنی غالباً برای وبسایتی که تبلیغ می کند اهمیتی ندارد چه تبلیغاتی را در سایت خود نمایش می دهد.
•    Tendering
مورد بعدی Tendering ها یا حراجی ها هستند. وب سایت هایی که امکان خرید و فروش را در وبسایت خود مهیا نموده اند، البته به صورت حراجی (مزایده و مناقصه). کاربران با پرداخت مبالغی قادر به بید زدن و پیشنهاد دادن به کالاهای موجود هستند یا می توانند کالای مورد نظر خود را به فروش برسانند. از نمونه های فارسی این مدل می توان به “ایسام” اشاره کرد که کپی کوچکی از “ebay” است.
•    Group Purchasing
مدل های کسب و کار خرید گروهی در تهران با موفقیت خوبی روبه رو شدند و کم کم دارند دامنه ی فعالیت خود را به شهرستان های بزرگ می رسانند. نحوه ی عملکرد این سایت ها به صورتی است که وبسایت با فروشنده ی محصول و یا خدمات قراردادی می بندد که چنانچه بتواند تعداد مشخصی از محصولش را به فروش برساند از تخفیف های بالایی برخوردار شود که قسمتی از این تخفیف را به کاربران سایت خودش می دهد. به نقل از پایگاه خبری برسام در تاریخ ۹۰/۹/۲۷ حدود ۱۷ سایت خرید گروهی در حوزه ی وب فارسی فعال بوده است که از بین آن ها می توان به نت برگ یا تخفیفان به عنوان نمونه های موفق اشاره کرد. این وب سایت ها با حضور در شبکه های اجتماعی مانند فیس بوک که آمار ایرانیان عضو آن بالاست توانستند مشتریان زیادی را به خود جذب کنند.
•    Product and Service Customization
در حوزه ی وب و اینترنت فروشندگان خدمات وب بیشتر از هر صنف دیگری موفق بوده اند، فروشندگان هاست، دامنه، وبسایت وارائه دهندگان خدمات مانند طراحان و برنامه نویسان ومتخصصان موتورهای جست و جو توانستند بازار مناسبی برای خود مهیا کنند. غالب این وب سایت ها به مشتریان خود امکان سفارش محصول مورد نظر خود را با گزینه های انتخابی می دهند. مثلاً وب سایت “ایران هاست” سناریوی تقریباً کاملی برای سفارش سرویس فراهم می کند. مانند نام دامنه، مدت، مقدار فضا و ترافیک، سرویس های قابل اجرا روی سایت و …
در زمینه های دیگر نیز می توان به گزینه هایی اشاره کرد، مثلاً خرید انتخابی فیلم یا نرم افزار در یک یا چند دیسک DVD, Blue Ray و …، همچنین خرید سفارشی دسته گل “Mikhaketalaee” ( میخک طلایی) و سفارش کیک “تیستی فلور”  نیز از نمونه های خرید سفارشی کالا و خدماتند.
•    Online Direct Marketing
فروشگاههای کوچک و بزرگ اینترنتی با برخورداری از چند صد تا چند هزار قلم کالا چند سالی است که در وب فارسی فعالیت دارند. قبل تر ها روش پرداخت تمام این فروشگاه ها به صورت واریز قبل از ارسال بود، به طوری که قبل از ارسال کالا مشتری بایستی وجه کالا و هزینه ی پستی آن را آنلاین پرداخت می نمود. بعدها شرکت پست با فراهم سازی امکاناتی  به فروشگاه های اینترنتی اجازه داد تا وجه کالا و هزینه ی پست را در محل تحویل کالا از مشتریان دریافت کنند. بدین طریق مشتریان بیشتر به وب سایت های نا آشنا اعتماد می کردند.
امروزه امکان پرداخت از کارت بانک ها نیز در محل تحویل فراهم شده است و فروشگاه هایی مثل “چاره” این امکان را به مشتریان خود عرضه می کنند.
این مدل ها عمده مدل های کسب و کار ایرانیان روی وب را پوشش می دهد. هرچند در دو سال اخیر ایده های جدید و غیر کلاسیک تری پا به عرصه گذاشته اند هنوز هم کاربران ایرانی زمان لازم دارند تا به فضای مجازی اعتماد کنند.